Հաղպատ, Սանահին, Լոռե բերդ, Դենդրոպարկ՝
 |
Հաղպատ՝ Հաղպատի վանքը Հայաստանի խոշորագույն և նշանավոր վանական համալիրներից է, հիմնադրված 976 թ. թագուհի Խոսրովանույշի նախաձեռնությամբ։ Այն միջնադարյան հոգևոր ու մշակութային կարևոր կենտրոն էր և խոշոր կալվածատիրական հաստատություն։Վանքը աչքի է ընկնում հայ միջնադարյան ճարտարապետության առանձնահատկություններով՝ գեղատեսիլությամբ, շրջապատի հետ ներդաշնակությամբ և քաղաքացիական շինությունների առկայությամբ։ Այն նմանություններ ունի Սանահինի վանքի հետ։Համալիրը ներառում է Ս. Նշան, Ս. Գրիգոր, Ս. Աստվածածին եկեղեցիները, գավիթ, ժամատուն, գրատուն, զանգակատուն, սեղանատուն և այլ կառույցներ, որոնք ներդաշնակորեն խմբավորված են Ս. Նշան եկեղեցու շուրջ։ Վանքը բազմիցս տուժել է ասպատակություններից ու երկրաշարժերից, սակայն պահպանվել է որպես միջնադարյան հայ ճարտարապետության և մշակույթի փայլուն նմուշ։ |
 |
Սանահին՝ Սանահինի վանքը հայ միջնադարյան ճարտարապետության կարևորագույն համալիրներից է, հիմնադրված 10-րդ դարի առաջին կեսին՝ քաղկեդոնական դավանանքը մերժած հայ կրոնավորների կողմից։ Ըստ ավանդության՝ այստեղ 4-րդ դարում խաչ է կանգնեցրել Գրիգոր Լուսավորիչը։Վանքը եղել է հոգևոր ու մշակութային կենտրոն․ այստեղ գործել է դպրոց, որի սան է եղել նաև Սայաթ Նովան։ Շուրջ հազարամյա պատմության ընթացքում այն ունեցել է վերելքի ու վայրէջքի շրջաններ, ենթարկվել է ասպատակությունների և տարերային աղետների։Համալիրը բաղկացած է 10–13-րդ դարերի բազմաթիվ շինություններից․ երեք եկեղեցի, գավիթներ, զանգակատուն, մատենադարան, դամբարաններ։ Չնայած որոշ կառույցների կորստին, Սանահինը պահպանվել է որպես հայ մշակույթի ու ճարտարապետության եզակի ժառանգություն։ |
 |
Լոռե բերդ՝ Լոռե կամ Լոռեբերդը գտնվում է Ստեփանավանից 5 կմ հարավ-արևելք՝ Ձորագետ և Միսխանա գետերի կիրճերով շրջապատված սարահարթի վրա։ Այն հիմնադրվել է Տաշիր-Ձորագետի թագավոր Դավիթ Անհողինի (989–1048) կողմից՝ Անիի Բագրատունիների Կյուրիկյան ճյուղից։Ստեփանավանի հարավ-արևմտյան եզրին պահպանվել են եկեղեցու միանավ դահլիճի մնացորդները, բարձրությամբ 3–5 մ, որոնք վկայում են զարգացած միջնադարյան շինարարության մասին։ Բերդաքաղաքն այժմ անբնակ ու ավերված է։ |
 |
Դենդրոպարկ՝ Դենդրոայգին հիմնադրվել է 1931 թ. լեհ գիտնական Էդմոն Լեւոնովիչի կողմից՝ նրա պատվին անվանված։ Այգին զբաղեցնում է մոտ 35 հա, որից 17.5 հա բնական անտառ է, իսկ մոտ 15 հա՝ զարդանախշերով տնկված ծառատեսակներ։Այգին գտնվում է ծովի մակերևույթից 1450 մ բարձրության վրա, ունի ցուրտ կլիմա՝ տարեկան մոտ 550 մմ տեղումներով, և դեկտեմբերից մինչև մարտ տարածքը ծածկված է ձյունով։ Այգում ներկայացված է ավելի քան 500 բուսատեսակ, որոնք հարմարվել են տարբեր կլիմայական պայմաններում փորձարկված մոտ 2500 տեսակներից։ Բույսերը բերվել են Երևանի բուսաբանական այգուց, ինչպես նաև Վրաստանից, Ուկրաինայից, Ռուսաստանից, Եվրոպայից, Չինաստանից և ԱՄՆ-ից։ Այգու տեսականին ընդգրկում է վայրի և մշակաբույսերի խաչաձև տեսակներ՝ ուսումնասիրելու տեղայնացման և աճի դինամիկան։ Աշխատանքային ժամեր և արժեք՝
ՏՈՄՍԵՐ Մուտքի տոմս - 500 դրամ է Հոկտեմբերից մինչը մայիս մուտքը անվճար է։ |